MALUMAT

Barış sembolü nereden geliyor?

Barış ortamını her daim hissedemesek de, barış simgesine gayet aşinayız. Yarım yüzyılı aşkın süredir tüm dünyada ne olduğu anlaşılan, bize aynı anlamı ifade eden bir barış sembolü var. Bu sembolle özdeşleşen John Lennon, Bob Marley gibi isimler olduğu gibi günümüzde onu dövme olarak taşıyan Lady Gaga gibi ünlüler de var. Peki barış sembolü nasıl bulundu, ne ifade ediyor?

NİLAY ÖRNEK

Çıkışı ve yaygınlaşması
Barış sembolü ilk kez, 1950'lerde Londra'daki Trafalgar Meydanı'nda yapılan nükleer silahlanma karşıtı yürüyüşte kullanıldı. 

 

1958 yılında, bir İngiliz tasarımcı ve sanatçı olan Gerald Holtom tarafından çizilip hemen kullanıma giren, benimsenen barış sembolü hakkında bugüne kadar çeşitli rivayetlerde bulunuldu. Ters dönmüş tüfek, radyasyon nedeniyle ana rahmindeki ölü çocuk ya da atom bombasının oluşturduğu mantar görünümündeki bulutun ters dönmüş hali gibi tanımlamalar da yapıldı. Simgenin kırık kollarıyla, haç üzerindeki İsa anlamına geldiğini, ya da ölümü ve çaresizliği temsil eden bir Alman simgesi olduğunu iddia edenler de oldu. Oysa bir vicdani retçi olarak İkinci Dünya Savaşı’nda askere gitmeyi kabul etmemiş olan Holtom, bu simgeyi nükleer silahlanmaya karşı protestolarda kullanılması için yapmıştı.

SEMOFOR ALFABESİYLE YAPTI
Gerald Holtom 1958 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’nda çalışıyordu. Nükleer Savaşa Karşı Direkt Hareket Komitesi (DAC) ile Nükleer Silahsızlanma Kampanyası’nın (CND) yapacağı eylemde görselliğin gücüne, herkesi bir çatı altında birleştirecek bir sembole ihtiyaç vardı.
Holtom, sembolde İngilizce olarak ‘Nuclear Disarmament’ yani nükleer silahsızlanmanın baş harfleri olan N ve D’yi sembolik olarak bir araya getirdi. Bu kombine semboller için de, ‘Semafor’ olarak bilinen bayraklı iletişim alfabesindeki figürlerden esinlendi.
Semafor, bayrak, el ve kol hareketleri veya ışıkla yapılan işaret haberleşmesi. Tarihte bazı devletler kısa mesafeler arasında, bez ve meşale sallayarak haberleşti. Romalılar daha önce kullanılan şekli devam ettirmekle birlikte, işaretleri göndermek için yüksek kuleler de kullandı. Gemiler ile gemiler veya gemilerle kara arasındaki semafor haberleşmesi, iki elinde yarısı kırmızı, yarısı sarı birer bayrak tutan ve bunları Semafor alfabesine göre sallayan bir denizci tarafından yapılırdı. Bayrakların her hareketi, alfabenin bir harfine, bir numaraya veya dikkat belirten bir işarete karşılık gelirdi. İşte bu işaretlerden N ve D bir araya geldiğinde barış sembolü olarak bildiğimiz figür ortaya çıktı.

 

Sembolün kaynağı ise Semafor alfabesi.

O YÜRÜYÜŞLE SEMBOL OLDU
Sembol ilk olarak halkın, İngiltere’nin başkenti Londra’daki ünlü Trafalgar Meydanı’ndan Aldermaston’daki silah fabrikasına yürüyüşünde kullanıldı. Tarihe geçen bu yürüyüşte nükleer silahlanma dev pankartlarda protesto edildi; o pankartların en önemli öğesi bu semboldü.
Holtom anılarında, tasarımın ilk halinde bir çizgi daha olduğunu, ancak bu çizginin sembolü Hıristiyan haçına benzettiği için sonradan kaldırdığını aktarıyor. İlk tasarlandığı günden bu yana barışseverlerin sürekli üstlerinde taşıdıkları sembolün yaratıcısı, tasarımını şöyle anlatıyor: “Bu tasarım kolları aşağı doğru açılmış, ümitsizlik içindeki bir insanı anlatıyor.” Oysa sembol 50 yılı aşkındır milyonlarca insana umut veriyor.