MALUMAT

Hayallerin zamanı: Piyango

Yılbaşı piyangosuz olmaz. Bu yılki büyük ikramiye 60 milyon TL! Piyango hayatımıza önce İzmir, ardından İstanbul'da eşya ve ev gibi hediyelerle girmiş; tiyatroya seyirci, kiliseye cemaat çekmek için kullanılınca 'ilgi patlamış'. Ara ara yasaklanmış, para da kazandırmış, şöhret de dağıtmış.

Nilay Örnek

'Lotarya'nın bizdeki başlangıcı özellikle Avrupa ülkelerine göre geç; kayıtlara göre 1834 yılında İzmir’de... Biletler 10 kuruş, büyük ikramiye ise altın saat imiş. İstanbul’da 1849'da düzenlenen bir piyango çekilişinde büyük ikramiye, Pera’da yani Beyoğlu'nda bir ev. Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk piyango düzenleme izni 1850'de, Ermeni asıllı Osmanlı vatandaşı Naum Efendi’ye verilmiş. Naum Efendi, tiyatrosuna seyirci çekebilmek için tiyatro biletinin yanında eşya piyangosu bileti de vermeye başlamış. Bu sayede tiyatro epey izlenir olmuş.

CEMAAT ARTINCA...
Başarıyı gören diğer kurumlar, başta Ermeni Katolik Kilisesi gibi dini yapılar, katılımı artırmak için piyango düzenleme iznine başvurmuş. Ev ve arsa gibi hediyeler kısa sürede ibadethanelerde cemaati artırmış. Bunun üzerine İtalyan asıllı Mösyö Bianchi de, Avrupa’daki bazı piyangoları 1855'ten itibaren İstanbul ve İzmir’e getirerek halka satmaya başlamış.

ADI NEREDEN GELİYOR?
Biz de önceleri 'lotarya' dermişiz... Şimdi 'piyango' denmesinin nedeniyle ilgili iki tez var; İtalya'da siyah-beyaz kartlarla oynanan ve kazanan kâğıtların rengi olan beyazdan yani İtalyanca adıyla 'bianco'dan almış adını. Ya da Bahçekapı'da bayii olan bu Mösyö Bianchi'den...

KONULU GÖRSELLER
Çok gelgitli bir hikâyesi var piyangonun. Bir yasaklanmış, bir yardım aracı olarak görülmüş, bir popülerleşmiş, bir yerini başka bir 'heyecana' bırakmış. Millî Piyango İdaresi'nin kuruluşu 1939. 1944'ten sonra bilet desenlerine özen gösterilmiş, 'konulu' görseller yapılmış. İhap Hulusi Görey'in çizimleri bugün bile müzayede ve koleksiyonların gözdesi. Her ayın 9, 19, ve 29'unda Milli Piyango çekilişi var. Piyango eskisi kadar gözde olmasa da her 31 Aralık yaklaşırken gözler ona çevriliyor. Piyangoyla zenginleşen, ünlenen, hakkında yazı dizileri yapılan kişi sayısı da az değil. İsmet Paşa 1968’de, Milli Piyango'nun büyük ikramiyesi olan 50 bin lirayı kazanmış. İstanbul'da piyango bayiliği yapan, 2.25 metrelik boyuyla efsaneleşen Bilecikli Uzun Ömer (Özkan), Sait Faik'in 'Uzun Ömer' hikâyesinin ve pek çok haberin ana karakteri olmuş olabilir. Piyango belki de adını Mösyö Bianchi'den almıştır ama hâlâ ‘piyango’ denince akla ilk onun adı geliyor: 1 Ocak 1986'da bayisinden alınan bilete 1 milyar lira çıkan Nimet Abla (Özden)!

 

TEMPO

Diğer Yazılar

Önce Obje Vardı ARALIK 2015

“Mesut Bahtiyar’dan şarkılar dinlediniz...”

Yerel, geleneksel, güncel... Batılı, modern, evrensel... Bir taraftan Tanburi Cemil Bey geleneğinden kopup gelen bir alaturka, diğer taraftan ‘La Paloma’dan kalkıp ‘La Mamma’ya konan bir alafranga. Türkiye’nin gerçek pop ikonu. Cemal Süreya’nın 1989’da dediği gibi “Ülkemizde hem çok büyük görülüp hem pek ciddiye alınmayan tek kişi o belki de.” Ama şimdi Enrico Macias'tan Halit Ergenç'e pek çok ismin, söz ve müziği ona ait parçaları seslendireceği saygı albümü çıkarken, Zeki Müren’i sevgiyle anmanın tam zamanı.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı EKİM 2016

Japonya’nın radikal minimalistleri

Hayatınızda toplam kaç adet eşya var? Tek tek saymak bir yana, düşünmesi bile yorucu, değil mi? O halde, kendilerini eşyaları arasında boğulur gibi hissedip, hayatlarını sil baştan düzenleyen Japon minimalistlerle tanıştıralım sizi. Tüketimin baş tacı edildiği bir çağda, dört tişört, iki tabakla, sorgu odasına benzeyen evlerde yaşıyor, alışveriş canavarı arkadaşlarından giderek uzaklaşıyorlar.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı EYLÜL 2016

Sarah Jessica Parker ile yine yeniden...

‘Sex and the City’deki, Carrie Bradshaw, yıllarca kadınların en yakın arkadaşlarından biri gibi oldu. Neşeli, romantik, zevkli, yaratıcı ve çoğu kez arkadaşlarına göre dengeli biriydi Carrie. Sarah Jessıca Parker, kariyer hayatında kendisini zirveye taşıyan bu rolden sonra yepyeni bir diziyle hayranlarıyla buluşuyor. ‘Divorce’ (Boşanma) adlı dizi ekim ayında HBO’da gösterime girecek. Yeni karakteri Frances’ten yeni bir fenomen çıkar mı?

DEVAMINI OKU