MALUMAT

Hayallerin zamanı: Piyango

Yılbaşı piyangosuz olmaz. Bu yılki büyük ikramiye 60 milyon TL! Piyango hayatımıza önce İzmir, ardından İstanbul'da eşya ve ev gibi hediyelerle girmiş; tiyatroya seyirci, kiliseye cemaat çekmek için kullanılınca 'ilgi patlamış'. Ara ara yasaklanmış, para da kazandırmış, şöhret de dağıtmış.

Nilay Örnek

'Lotarya'nın bizdeki başlangıcı özellikle Avrupa ülkelerine göre geç; kayıtlara göre 1834 yılında İzmir’de... Biletler 10 kuruş, büyük ikramiye ise altın saat imiş. İstanbul’da 1849'da düzenlenen bir piyango çekilişinde büyük ikramiye, Pera’da yani Beyoğlu'nda bir ev. Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk piyango düzenleme izni 1850'de, Ermeni asıllı Osmanlı vatandaşı Naum Efendi’ye verilmiş. Naum Efendi, tiyatrosuna seyirci çekebilmek için tiyatro biletinin yanında eşya piyangosu bileti de vermeye başlamış. Bu sayede tiyatro epey izlenir olmuş.

CEMAAT ARTINCA...
Başarıyı gören diğer kurumlar, başta Ermeni Katolik Kilisesi gibi dini yapılar, katılımı artırmak için piyango düzenleme iznine başvurmuş. Ev ve arsa gibi hediyeler kısa sürede ibadethanelerde cemaati artırmış. Bunun üzerine İtalyan asıllı Mösyö Bianchi de, Avrupa’daki bazı piyangoları 1855'ten itibaren İstanbul ve İzmir’e getirerek halka satmaya başlamış.

ADI NEREDEN GELİYOR?
Biz de önceleri 'lotarya' dermişiz... Şimdi 'piyango' denmesinin nedeniyle ilgili iki tez var; İtalya'da siyah-beyaz kartlarla oynanan ve kazanan kâğıtların rengi olan beyazdan yani İtalyanca adıyla 'bianco'dan almış adını. Ya da Bahçekapı'da bayii olan bu Mösyö Bianchi'den...

KONULU GÖRSELLER
Çok gelgitli bir hikâyesi var piyangonun. Bir yasaklanmış, bir yardım aracı olarak görülmüş, bir popülerleşmiş, bir yerini başka bir 'heyecana' bırakmış. Millî Piyango İdaresi'nin kuruluşu 1939. 1944'ten sonra bilet desenlerine özen gösterilmiş, 'konulu' görseller yapılmış. İhap Hulusi Görey'in çizimleri bugün bile müzayede ve koleksiyonların gözdesi. Her ayın 9, 19, ve 29'unda Milli Piyango çekilişi var. Piyango eskisi kadar gözde olmasa da her 31 Aralık yaklaşırken gözler ona çevriliyor. Piyangoyla zenginleşen, ünlenen, hakkında yazı dizileri yapılan kişi sayısı da az değil. İsmet Paşa 1968’de, Milli Piyango'nun büyük ikramiyesi olan 50 bin lirayı kazanmış. İstanbul'da piyango bayiliği yapan, 2.25 metrelik boyuyla efsaneleşen Bilecikli Uzun Ömer (Özkan), Sait Faik'in 'Uzun Ömer' hikâyesinin ve pek çok haberin ana karakteri olmuş olabilir. Piyango belki de adını Mösyö Bianchi'den almıştır ama hâlâ ‘piyango’ denince akla ilk onun adı geliyor: 1 Ocak 1986'da bayisinden alınan bilete 1 milyar lira çıkan Nimet Abla (Özden)!

 

TEMPO

Diğer Yazılar

Önce Obje Vardı EYLÜL 2016

Grace Kelly: Esrarengiz prensesin bilmecesi

Hitchcock, “Seks fazla ortada olursa merak uyandırmaz” demişti. “Filmlerimde neden sofistike sarışınları tercih ediyorum biliyor musun? Çünkü asıl heyecan yaratan, yatak odasına girdiğinde bir sürtüğe dönüşen gerçek hanımefendilerdir.” Grace Kelly işte o hanımefendiydi. Tüm arzuları kışkırtırken mesafe koyan, flört ederken uslu duran bir muamma. Hollywood'un soğuk prensesiyken, imajını gerçeğe dönüştürdü. 34 yıl önce bir otomobil kazasında hayatını kaybeden efsanenin hayatı bugün hâlâ gizemini koruyor.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı NİSAN 2016

​“Yeni sound’lar denemeyi seviyorum”

Muhteşem bir ses, alıp götüren bir sahne şovu, iyileştiren müzik… Bugünlerde bu üçlüye ne kadar ihtiyacımız olduğunu Storm Large’ın İş Sanat’ta verdiği konserde anladık. Bu, Pink Martini ile sahneyi paylaşmasına alıştığımız Large'ın İstanbul'daki ilk solo konseriydi. Sanatçı ile sıradışı yorumunun nasıl oluştuğunu konuştuk.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı EKİM 2015

Bir Yatırım Olarak Çanta

Günümüz moda dünyasının en önemli arzu nesneleri, ‘lüks çantalar’ sadece birer stil göstergesi değil. Onlar aynı zamanda önemli birer yatırım aracı. İngiliz moda editörü Lisa Armstrong, Hermès modellerini tutkunlarına ulaştıran İngiliz iş kadını Nicola Robinson’dan alıntılarla, çantanın tıpkı mücevher ve şarap gibi yatırım aracına dönüşmesini anlatıyor.

DEVAMINI OKU