SANAT & TASARIM

Rıza Tansu: “Yat tasarımı askeri gemi ciddiyetinde yapılmalı”

Türkiye'nin en önemli yat tasarımcılardan Rıza Tansu, trendlerin ötesine geçerek yarattığı teknelerle dünya çapında ödüller alıyor, işlevsellikle konforu bir araya getiriyor. Bu işe 35 yaşından sonra başlayan Tansu, müşterilerini kendisi seçecek kadar titiz. Apartman gibi yatlar onun estetik ve deniz anlayışına hiç uymuyor.

Burak Tatari

Sade görkem
2014 yapımı Alyssa adlı Rıza Tansu tasarımı bu tekne, 38.75 metre uzunluğunda.

 

Siz ODTÜ endüstriyel tasarım mezunusunuz. Bunun tekne tasarımına sağladığı avantajlar neler? 
Böyle bir eğitimden geçmenin tabii ki çok büyük avantajları var. Tekne tasarımında endüstriyel tasarımın yanı sıra mimarlık, iç mimarlık gibi disiplinlere de ihtiyaç var. Ama en önemlisi, tasarlanan her neyse onu yaşamak. Kâğıt veya bilgisayar ekranında sizi tatmin eden bir tasarımın yaşarken birçok yanlışını ya da eksiğini görebilirsiniz. 
 
Yat tasarımcılığına hayli geç, 35 yaşında başlıyorsunuz. Sonra da dünyanın en önemli yat tasarımcılarından biri oluyorsunuz. Bunu nasıl başarabildiniz?
Uzun süre misafir olarak kaldığım arkadaşlarımın teknelerinde tasarımcı gözüyle birçok eksik fark ettim. Denizin tadını çıkarabilmek için basit şeyler yeterli. Denizde olmak hem keyifli hem de ciddi bir iş. Tekne tasarımında öncelik her zaman güvenliği sağlamaktır. İşin eğlence boyutuna daha sonra bakmak gerekiyor. 

Bunu biraz daha açmanızı rica etsem?
İlk teknemi tasarlamaya başlamadan önce, iş teknelerini incelemeye çalıştım. Bu alana ilgi duyanlar arasında beyaz plastik tekneler dışında ciddi ve denizci görünen her tekneye 'Trawler' demek gibi bir yanlış alışkanlık var. Oysa Trawler, bu iş teknelerinin sadece bir tipi. Ürettiğimiz iki trawler dışında, devriye gemisinden araştırma gemisine kadar birçok platformu denedik. 1996-2004 yılları arasında hemen her tür iş teknesinin özelliklerinin yat kullanımına uyarlanabilmesi için uğraştık. Bunun için yat tasarladık, inşa ettik. 2004 yılında, optimum tasarımın ne olabileceğini görmeye başladık. Ve manifestomuzu ortaya koyduk. 

Bu manifesto neydi?
Manifestodan kastım, denizciliği eğlencenin önüne koyma gayretimiz. Bu çok ciddi bir iş. Tasarım hataları insanın canına kast edecek durumlar yaratabilir. Bir yatın tasarımı, askeri gemi ciddiyetinde yapılmalı. Bu nedenle çok ciddi araştırma ve geliştirme yapıyoruz. Biz tasarım ofisi değiliz. Tasarladığımız tekneleri mutlaka suya indiriyoruz.

Dünya, sizin başarınızdan nasıl haberdar oldu? Kendinizi nasıl kanıtladınız?
2010 yılından itibaren suya indirdiğimiz teknelerde işlevselliği takip eden formu ve bol açık alanı öne çıkardık. Özellikle 2011 Monaco Yat Fuarı'nda da sergilediğimiz 36.4m Nomade teknemiz bunun en açık örneği oldu. 2010 yılı öncesi ve sonrası tekne tasarımlarına bakarsanız, endüstrinin bundan ne kadar etkilendiğini rahatlıkla görebilirsiniz. 

 

 

Başarının karşılığı
Rıza Tansu, yat sektörünün Oscar'ı sayılan Gold Neptun ödülüne sahip tek Türk yat tasarımcısı (solda).
Son yıllarda tasarladığı askeri görünüme sahip yatların yaratım sürecinde Hollandalı mühendislik firması Diana Yacht Design ile işbirliği yapıyor.

 

''HEP TRENDLERİN TERSİNE GİTTİK''
Tekne tasarımında belli modalar var mıdır? Siz, bunları takip edenlerden misiniz?
Var tabii ki. Ama biz hep trendlerin tersine gittik. En başından bu yana taklitten ve tekrardan kaçmaya çalıştık. 
 
Ünlü mimarların, modacıların, otomobil markalarının tekne tasarlamaları hakkında ne düşünüyorsunuz? 
Kendisini başka alanlarda ispatlamış tasarımcıların denemelerini ve bakış açıları görmek ilginç olabiliyor. Ancak maalesef bunların çoğu konseptten öteye gidemiyor. 

Yaptığınız teknelerin fiyat aralığı nedir?
Bizim kalite/fiyat oranında rakipsiz olduğumuz boylar 35-45 metre arasında. Ama fiyatları boya değil, hacme göre belirlemek daha doğru. Etrafta bolca gördüğünüz kat kat apartman gibi bir 40 metre ile tipik bir Tansu 40 metre arasında yaklaşık 100 gros tonajlık fark var. Bu da fiyatı çok etkiliyor. Biz 200-300 gros tonaj aralığında kalmaya dikkat ediyoruz. Gros tonaj başına fiyatımız 36 bin euro civarında. Avrupa tersanelerinin ürettiği teknelerin ortalama fiyatı ise 48 bin euro. 
 
Üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olan Türkiye’nin tekne tasarımcılığı alanında başarılı olduğunu düşünüyor musunuz?
Son zamanlarda yat tasarımı alanında öğrenci yetiştiren bölümler açılmaya başlandı. Ayrıca endüstriyel tasarım bölümlerinden tekne tasarımına yönelmek isteyen birçok öğrenci olduğunu da bize gelen stajyerlerden memnuniyetle takip ediyorum. 
 
Yatlar mahremin öne çıktığı mekânlar. Çok değişik taleplerle karşılaşıyor musunuz?
Bizim müşteri kitlemiz, tasarım anlayışımızdaki yalınlığı ve kalitemizi önceden bilerek geliyor. O açıdan çok tuhaf taleplerle karşılaşmıyoruz.

 

 

Konfor ön planda
Rıza Tansu'nun tasarladığı yatların önceliği, yaşam alanının konforu. Teknedeki her şey Tansu'ya göre kullanışlı olmalı.

 

"DENİZ İNSANA HAYAT VERİR"
Sizin kişisel olarak denizle ilişkiniz ne seviyede?
Beni bıraksanız denizin içinde otururum. Deniz, insana hayat verir. Hafif nezleyseniz denize atladığınızda hiçbir şeyiniz kalmaz. Yatlara bağlarsam; bu keyfi çok rahat şekilde yaşayabilmek lazım. Bugüne kadar dört teknem oldu. Tasarımlarımı onların üzerinde görerek, yaşayarak geliştirdim. Tekneye her bindiğimde insanlar denizin keyfini çıkarırken ben elimde kalemim notlar alıyorum. 

Müşterilerinizi seçtiğinizi biliyoruz. Niçin böyle bir uygulamaya gidiyorsunuz?
Ben müşterinin tasarımcıyı seçmeye ne kadar hakkı varsa, tasarımcının da müşterisini seçmeye o kadar hakkı olduğunu düşünüyorum. Neticede bu uzun bir süreç ve tasarımcı ile müşteri temelde anlaşamadığı sürece iyi iş çıkarmak zor. Ayrıca vizyon ve görgü açısından uyuşamadığınız biriyle mutlu olmak imkânsız. Hayat bunun için çok kısa. Bugüne kadar seçimlerimde çok az yanıldım. O açıdan şanslı sayılırım. 
 
Bugüne kadar kimler için yat tasarladığınızı söyler misiniz?
Mesleğimizin en dikkat edilmesi gereken taraflarından biri de müşterilerimizin mahremiyeti. Projelerimizin kod isimlerini bile onların ismini çağrıştırmayacak şekilde seçiyoruz. Tahmin ettiğiniz gibi zamanı gelip onlar söyleyene kadar biz sessiz kalmaya mecburuz. 
 
Bundan sonrası için en büyük kariyer hedefiniz nedir?
Mümkün olabildiği kadar basitleşmek ki bu çok zor. Boks gibi düşünün. Basitleştiğinizde hatalarınızı kapatamıyorsunuz. Yenildiğiniz zaman rakibinizin arkasına sığınamıyorsunuz. Herkesin önünde sopa yiyorsunuz. Benim düşünceme göre tekne sahipleri yatlarında ayakları çıplak, şortla dolaşabilmeli, ön tarafta keyif yapıp oradan denize girebilmeli. Dolayısıyla yatı Paris'teki dört katlı bir butik otel gibi tasarlamak bana doğru gelmiyor.

 

 

 Başarılı tasarımcının teknelerinde sanat eserleri de unutulmayan unsurlardan.

 

TEMPO

Diğer Yazılar

Önce Obje Vardı MAYIS 2016

Bir Rönesans şovu: İtalyan bahçeleri

Bugün İtalya dünyanın en görkemli bahçelerinden bazılarına ev sahipliği yapıyorsa, sebebini çok uzaklarda arayabiliriz. 500 yıl önce, yaşamın pek çok alanında olduğu gibi bahçelerde de devrim yaratan Rönesans, doğayı sanatla ve mimari disiplinle buluşturdu. Kolayca aşka düşebileceğiniz bu köklü kültürün minik bir örneği şimdi Akdeniz’de.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı TEMMUZ 2016

Tarzan’ın son Jane’i: Margot Robbie

2015'i üç filmle kapattı, 2016'da bir o kadar filmi daha var. Margot Robbıe bu ay karşımıza son model Tarzan’ın Jane’i olarak çıkıyor. Ormanlar kralı rolünde Alexander Skarsgård, kötü adam Christoph Waltz, ayrıca Samuel L. Jackson ve Djimon Hounsou’nun oyunculuklarıyla parladığı ‘Tarzan Efsanesi’nin güzel kadını Robbie, yönetmen David Yates’in yarattığı büyülü ortamı, Lingalaca konuşma deneyimini ve filme dair tüm detayları anlatıyor.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı OCAK 2016

Sokaktan saraylara: Street Art

Sokak sanatçılarının eserleri, dünyanın en ünlü galerileri tarafından dudak uçuklatıcı fiyatlara satılıyorken; fiyatları kimi zaman müzayedelerle belirleniyorken; sanatçılar tişörtten postere, kitaptan yüzüğe yüzlerce yan üründen ‘dünya para kazanıyor’, en zenginlerin koleksiyonlarına giriyorken; bazı soruların sorulma zamanı çoktan gelmedi mi: Street art zengin sanatı mı oluyor?

DEVAMINI OKU