MALUMAT

Troçki: “Ayaklarım Büyükada’ya iyice kök saldı”

İstanbul Bienali'nin en çarpıcı mekânlarından biri, Lev Troçki’nin Büyükada'daki evi. Sovyet devriminin önderlerinden Troçki'nin İstanbul günlerine kısa bir yolculuk zamanı.

Özlem Numanoğlu

Şubat 1929. İstanbul, Haliç’in donduğu, Boğaz’a buz kütlelerinin akın ettiği kara kışın ortasında. O günlerde, Boğaz’a ‘İlyiç’ isimli bir gemi yanaşıyor. Geminin ağır konuğu Lev Troçki, yanında eşi ve büyük oğluyla, Sovyet gizli polisi nezaretinde İstanbul’a getiriliyor. Burada, Türk polislerine bir protesto mektubu iletiyor Troçki: “Bu sınırı, zora boyun eğmek durumunda olduğum için geçiyorum. Lütfen, Bay Başkan, uygun duygularımı kabul edin.”

‘Bay Başkan’, yani Mustafa Kemal Paşa, şu cevabı yazdırıyor Troçki'ye: “Sürgüne yollandığınızı bilmiyorduk. (…) Türk toprağında bir yere kapatılmanız ya da herhangi bir şiddete uğramanız söz konusu değildir. İstediğiniz yere gitmekte serbestsiniz.”

Lenin’in ölümünden sonra Stalin ile giriştiği iktidar mücadelesini kaybeden Troçki, İstanbul'a sürgün edilmişti. Bir süre Soyvet Konsolosluğu ve Tokatlıyan Oteli’nde kaldıktan sonra, bugün ‘Troçki Evi’ dediğimiz, Arap İzzet Paşazade Abit Bey’in Büyükada’daki köşküne yerleşti. 5 salonlu, 18 odalı köşk, adadan ayrıldığı 1933 Temmuz’una kadar -Kadıköy ve Danimarka fasılaları hariç- yeri yurdu oldu. Onu korumak için adaya giriş-çıkışlar denetleniyor; Troçki ise günlerini balığa çıkıp, kitap yazmakla geçiriyordu. Otobiyografisini ve ‘Rus Devrim Tarihi’ni adada yazdı. Batılı gazetecileri ve sosyalistleri ağırladığı adaya veda günü geldiğinde, defterine şöyle yazdı: "Ayaklarımın Büyükada’ya iyice kök saldığına dair garip bir his var içimde."

Kıyısından denize girdiği, Nizam Caddesi'ndeki köşk bugün harap halde. Bu yaz, Hanifi ailesi tarafından 4.4 milyon dolara satışa çıkarıldı. Umalım ki, Belçika’da ve Meksika’daki Troçki evleri gibi, o da bir müzeye dönüştürülsün.

 

Bienalin gözde parçası, Adrián Villar Rojas'ın, Troçki Evi kıyısındaki 'Tüm Annelerin En Güzeli' enstalasyonu.

 

TEMPO

Diğer Yazılar

Önce Obje Vardı TEMMUZ 2016

Hızla değişen iş dünyasına nasıl hazırlanmalı?

Başarılı bir kariyerin ilk adımı üniversitede doğru tercih yapmak. Peki ama neye göre, kime göre doğru? Sorunun yanıtı iş dünyasında saklı. Büyük şirketlerin yöneticileri Fatoş Karahasan'ın moderatörlüğünde toplandı, iş yaşamındaki gelişmeleri, kariyer trendlerini değerlendirdi. Dijital çağın hızla dönüştürdüğü dünyada, üniversitenin artık sadece bir başlangıç olduğuna dikkat çeken yöneticiler, “Üniversite ilk adımdır, eğitim ömür boyu sürer” görüşünü vurguladılar.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı MAYIS 2016

Hiç dinlemeyen de Türkçe dinlesin diye...

1990’lar Türk pop'unun hâlâ dinlenen pek çok şarkısının prodüktör koltuğunda o vardı. Yıllarca Sezen Aksu ile çalışan Aykut Gürel, bu kez usta sanatçının 12 şarkısını caz sound’uyla buluşturdu. Sezen Aksu ilk kez bir albüme baştan sona söz ve müziklerini verdi. Şarkıları ‘demli’ sesiyle Bergüzar Korel yorumladı. “Canım böyle bir şey yapmak istedi, yaptım” diyen Gürel ile söze albümden girdik, Türk müziğinin 2000’lerdeki durgunluğundan çıktık.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı MAYIS 2016

Uygarlığa karşı duyulan hınç

Tarih boyunca kültür eserleri pek çok kez kasten tahrip edildi. Yine de bu eserleri ortaya çıkaran kültür ve felsefenin izleri silinemedi. Ama Suriye tarafından IŞİD’in elinden geri alınan antik Roma şehri Palmİra ile gündemimize giren son dönemdeki yıkımların, diğerlerinden önemli bir farkı var.

DEVAMINI OKU