MALUMAT

Hayallerin zamanı: Piyango

Yılbaşı piyangosuz olmaz. Bu yılki büyük ikramiye 60 milyon TL! Piyango hayatımıza önce İzmir, ardından İstanbul'da eşya ve ev gibi hediyelerle girmiş; tiyatroya seyirci, kiliseye cemaat çekmek için kullanılınca 'ilgi patlamış'. Ara ara yasaklanmış, para da kazandırmış, şöhret de dağıtmış.

Nilay Örnek

'Lotarya'nın bizdeki başlangıcı özellikle Avrupa ülkelerine göre geç; kayıtlara göre 1834 yılında İzmir’de... Biletler 10 kuruş, büyük ikramiye ise altın saat imiş. İstanbul’da 1849'da düzenlenen bir piyango çekilişinde büyük ikramiye, Pera’da yani Beyoğlu'nda bir ev. Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk piyango düzenleme izni 1850'de, Ermeni asıllı Osmanlı vatandaşı Naum Efendi’ye verilmiş. Naum Efendi, tiyatrosuna seyirci çekebilmek için tiyatro biletinin yanında eşya piyangosu bileti de vermeye başlamış. Bu sayede tiyatro epey izlenir olmuş.

CEMAAT ARTINCA...
Başarıyı gören diğer kurumlar, başta Ermeni Katolik Kilisesi gibi dini yapılar, katılımı artırmak için piyango düzenleme iznine başvurmuş. Ev ve arsa gibi hediyeler kısa sürede ibadethanelerde cemaati artırmış. Bunun üzerine İtalyan asıllı Mösyö Bianchi de, Avrupa’daki bazı piyangoları 1855'ten itibaren İstanbul ve İzmir’e getirerek halka satmaya başlamış.

ADI NEREDEN GELİYOR?
Biz de önceleri 'lotarya' dermişiz... Şimdi 'piyango' denmesinin nedeniyle ilgili iki tez var; İtalya'da siyah-beyaz kartlarla oynanan ve kazanan kâğıtların rengi olan beyazdan yani İtalyanca adıyla 'bianco'dan almış adını. Ya da Bahçekapı'da bayii olan bu Mösyö Bianchi'den...

KONULU GÖRSELLER
Çok gelgitli bir hikâyesi var piyangonun. Bir yasaklanmış, bir yardım aracı olarak görülmüş, bir popülerleşmiş, bir yerini başka bir 'heyecana' bırakmış. Millî Piyango İdaresi'nin kuruluşu 1939. 1944'ten sonra bilet desenlerine özen gösterilmiş, 'konulu' görseller yapılmış. İhap Hulusi Görey'in çizimleri bugün bile müzayede ve koleksiyonların gözdesi. Her ayın 9, 19, ve 29'unda Milli Piyango çekilişi var. Piyango eskisi kadar gözde olmasa da her 31 Aralık yaklaşırken gözler ona çevriliyor. Piyangoyla zenginleşen, ünlenen, hakkında yazı dizileri yapılan kişi sayısı da az değil. İsmet Paşa 1968’de, Milli Piyango'nun büyük ikramiyesi olan 50 bin lirayı kazanmış. İstanbul'da piyango bayiliği yapan, 2.25 metrelik boyuyla efsaneleşen Bilecikli Uzun Ömer (Özkan), Sait Faik'in 'Uzun Ömer' hikâyesinin ve pek çok haberin ana karakteri olmuş olabilir. Piyango belki de adını Mösyö Bianchi'den almıştır ama hâlâ ‘piyango’ denince akla ilk onun adı geliyor: 1 Ocak 1986'da bayisinden alınan bilete 1 milyar lira çıkan Nimet Abla (Özden)!

 

TEMPO

Diğer Yazılar

Önce Obje Vardı AĞUSTOS 2016

El işçiliği ve modanın detoksu

Terör saldırıları modayı nasıl şekillendiriyor, kendimizi koruma isteğimiz kıyafetlerimize nasıl yansıyor, akıllı telefonlarımız dokunma hissimizde ne tür eksikliklere yol açıyor? Tüm bu soruların cevaplarının Gucci, Alexander McQueen, D&G gibi markaların sonbahar-kış koleksiyonlarındaki nakışlarla, el işi süslemeleriyle ne ilgisi var? Tasarımcı Özlem Süer, teknoloji çağında el işinin bu kadar ilgi görmesinin nedenini dünya gündemi ekseninde değerlendirdi.

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı AĞUSTOS 2016

“Türkiye’nin daha fazla fanteziye ihtiyacı var”

Biri Türk, diğeri Hollandalı iki genç kadın. Dünyaca ünlü pek çok firmaya, birer ‘kültür tasarımcısı’ mantığıyla ‘imaj couture’ görsel tasarlıyor; her sene, güzelliği kadar mesajlarıyla da dikkat çeken bir görsel koleksiyon oluşturuyorlar. Türkiye’de, yurtdışındakine göre çok daha az tanınıyorlar. Ama siz onları tanıyın! İşte Pınar ile Vıola…

DEVAMINI OKU
Önce Obje Vardı ARALIK 2015

Modanın peri-annesi Jeanne Lanvin

Kraliçeler, prensesler, sinema-sahne yıldızları, sosyetenin ikonik isimleri… Özel gecelerde, yeni yıl kutlamalarında, balolarda, önemli davetlerde en çok onun gece elbiselerini tercih ettiler ve büyü yapılmışçasına birer Lanvin kadınına dönüştüler: Güzel, kendine güvenli, özgür… Tıpkı bugüne dek süren sihri yaratan, efsanevi modacı Jeanne LanvIn'in istediği gibi.

DEVAMINI OKU